HACCP z j. ang. Hazard Analysis and Critical Control Points, czyli system Analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli
Początki tego systemu sięgają lat 60 XX wieku, kiedy to NASA zleciło wyprodukowanie bezpiecznej żywności dla kosmonautów. W trakcie prac nad stworzeniem takiego systemu szybko okazało się że, aby zagwarantować odpowiednią jakość produktu końcowego, konieczne jest objęcie kontrolą całego łańcucha produkcyjnego, wraz z uwzględnieniem środowiska pracy a także system pozyskiwania surowców.
Wstępny zarys systemu HACCP po raz pierwszy został przedstawiony w 1971 r. na konferencji dotyczącej ochrony żywności. W 1975 roku HACCP został zaaprobowany przez WHO, a w 1980 roku Międzynarodowa Komisja ds. Wymagań Mikrobiologicznych dla Żywności WHO przedstawiła ogólne zasady i definicje systemu.
W Polsce obowiązek wdrażania systemu HACCP początkowo dotyczył tylko zakładów produkujących wodę mineralną oraz żywność specjalnego przeznaczenia żywieniowego.
W dniu 30 października 2003 roku Sejm ostatecznie uchwalił kolejną nowelizację ustawy z 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, według której termin wdrożenia systemu HACCP został przesunięty na dzień 1 maja 2010 r.
Obecnie, kontrolą tego systemu objęta jest cała produkcja szeroko pojętej żywości, suplementów diety a także kosmetyków.
Istnieje 7 podstawowych zasad systemu HACCP:

Zasada 1 ? Identyfikacja zagrożeń i opisanie środków zapobiegawczych

Tworzony jest zespół odpowiedzialny za tworzenie, wdrażanie i utrzymanie systemu. Tworzony jest blokowy schemat procesu wytwarzania, w który wpisywane są wszystkie potencjalne zagrożenia mogące wystąpić na poszczególnych etapach  takie jak:

  • zagrożenia biologiczne (bakterie, wirusy, pasożyty)
  • zagrożenia chemiczne (naturalne toksyny, związki chemiczne, pestycydy, metale ciężkie, pozostałości środków myjących)

Następnie szacuje się istotność tych zagrożeń i opracowuje środki kontrolne umożliwiające eliminację lub minimalizację zagrożeń istotnych dla bezpieczeństwa żywności. 

 

Zasada 2 ? Identyfikacja krytycznych punktów kontroli (CCP)

Zespół HACCP identyfikuje tak zwane krytyczne punkty kontroli, czyli wszystkie miejsca w procesie technologicznym w których, do zagwarantowania bezpieczeństwa żywności, jest niezbędna  dokładna kontrola występujących tam zagrożeń.

 

Zasada 3 ? Identyfikacja limitów krytycznych

Dla każdego CCP ustala się limity mierzalnych parametrów, których nie można przekroczyć, ponieważ jest to jednoznaczne z utratą bezpieczeństwa wyrobu gotowego. Przykładem takich limitów może być  czas i temperatura w procesie sterylizacji konserw.

 

Zasada 4 ? Ustalenie systemu monitorowania CCP

Każdy CCP powinien mieć ustalone wymagania odnośnie do sposobu i częstotliwości odczytywania oraz zapisywania wyników pomiaru tych parametrów oraz musi być wskazana osoba odpowiedzialna za te działania.

 

Zasada 5 ? Określenie działań korygujących

Opracowywane są procedury działań korygujących, które muszą być podjęte, gdy monitorowanie wykaże przekroczenie ustalonych granic krytycznych. Wyznacza się osoby odpowiedzialne za podjęcie tych działań.

 

Zasada 6 ? Ustalenie procedur weryfikacji systemu

Opisywany jest sposób sprawdzania poprawności funkcjonowania system. Sprawdzanie poprawności działania tego systemu  może opierać się na przykład  na wynikach badań mikrobiologicznych produktów końcowych lub reklamacjach. Częstym sposobem weryfikacji systemu jest przeprowadzania audytów (kontroli) wewnętrznych.

 

Zasada 7 ? Ustalenie procedur zapisów

Dokumentacja i zapisy systemu HACCP stanowią dowód zapewnienia bezpieczeństwa żywności, dlatego też opracowywane są  procedury sporządzania, prowadzenia, przechowywania i nadzorowania wszystkich dokumentów i zapisów systemu HACCP.

Jeżeli wytwórca  dokonuje się jakiejkolwiek modyfikacji w produkcie, do dokumentacji HACCP należy wprowadzić niezbędne zmiany.

Wdrożenie i PRZESTRZEGANIE zasad systemu HACCP powinno być gwarantem eliminacji, a co najmniej minimalizacji ryzyka związanego z produkcją żywności a jednocześnie zapewnienia jej bezpieczeństwa.