{"id":3644,"date":"2021-12-20T15:02:06","date_gmt":"2021-12-20T15:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/?p=3644"},"modified":"2022-01-20T11:39:40","modified_gmt":"2022-01-20T11:39:40","slug":"konserwanty-w-kosmetykach-czy-nalezy-sie-ich-obawiac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/konserwanty-w-kosmetykach-czy-nalezy-sie-ich-obawiac\/","title":{"rendered":"Konserwanty w kosmetykach ? czy nale\u017cy si\u0119 ich obawia\u0107?"},"content":{"rendered":"<p class=\"p1\">Chyba \u017cadne sk\u0142adniki nie wzbudzaj\u0105 tyle emocji co konserwanty, zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o \u017cywno\u015b\u0107, jak i wyroby kosmetyczne. Wci\u0105\u017c spotykamy si\u0119 z kolejnymi doniesieniami dotycz\u0105cymi szkodliwo\u015bci konserwant\u00f3w, czy to w kontek\u015bcie alergii, czy dzia\u0142ania rakotw\u00f3rczego. Czy faktycznie zas\u0142u\u017cy\u0142y sobie na tak negatywn\u0105 opini\u0119? I tak, i nie. Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c temu tematowi nieco bli\u017cej.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Jak\u0105 rol\u0119<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>w kosmetykach pe\u0142ni\u0105 konserwanty?<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Zacz\u0105\u0107 trzeba od wyja\u015bnienia, \u017ce <b>odpowiednio dobrane konserwanty s\u0105 w kosmetykach w\u0142a\u015bciwie niezb\u0119dne,<\/b> zw\u0142aszcza w tych, kt\u00f3re zawieraj\u0105 wod\u0119 i zwi\u0105zki organiczne. Sk\u0142adniki te maj\u0105 konkretne zadania do wykonania. Po pierwsze, przed\u0142u\u017caj\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 produkt\u00f3w poprzez hamowanie rozwoju bakterii, grzyb\u00f3w i ple\u015bni. W ten spos\u00f3b zapobiegaj\u0105 te\u017c pojawianiu si\u0119 produkt\u00f3w przemiany materii owych mikroorganizm\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 podra\u017cnienia.<\/p>\n<p class=\"p1\">W \u0142azienkach, gdzie najcz\u0119\u015bciej przechowujemy kosmetyki, jest ciep\u0142o i wilgotno, co stanowi idealne warunki do rozwoju bakterii, ple\u015bni i grzyb\u00f3w. Gdyby nie konserwanty, musieliby\u015bmy trzyma\u0107 produkty w lod\u00f3wce. W ten sam spos\u00f3b musia\u0142yby by\u0107 przechowywane na ka\u017cdym etapie produkcji, konfekcjonowania, transportu i obiegu handlowego. To generowa\u0142oby ogromne koszty. Poza tym musieliby\u015bmy zu\u017cywa\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kosmetyk\u00f3w w kilka dni do maksymalnie kilku tygodni od daty produkcji. Ten scenariusz nie brzmi zach\u0119caj\u0105co, trudno wyobrazi\u0107 sobie taki spos\u00f3b funkcjonowania rynku kosmetycznego.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Jakie cechy powinien mie\u0107 dobry konserwant?<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Przede wszystkim, <b>dobry konserwant nie mo\u017ce by\u0107 toksyczny dla ludzkiego organizmu w dopuszczalnym st\u0119\u017ceniu.<\/b> Najlepiej gdyby nie wch\u0142ania\u0142 si\u0119 przez b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 ani sk\u00f3r\u0119, a tak\u017ce powinien by\u0107 dobrze tolerowany, nie powoduj\u0105c alergii ani podra\u017cnie\u0144. Oczekuje si\u0119, \u017ce taki konserwant b\u0119dzie rozpuszcza\u0142 si\u0119 w wodzie, dzia\u0142a\u0142 na mo\u017cliwie szerokie spektrum drobnoustroj\u00f3w, a tak\u017ce b\u0119dzie wykazywa\u0142 si\u0119 stabilno\u015bci\u0105 chemiczn\u0105 w r\u00f3\u017cnych temperaturach i pH oraz skuteczno\u015bci\u0105 w niskich st\u0119\u017ceniach, jest to bowiem sk\u0142adnik pomocniczy i d\u0105\u017cymy do tego, by w formule kosmetyku by\u0142o go jak najmniej, tak\u017ce w celu zminimalizowania ryzyka wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Dodatkow\u0105 zalet\u0105 jest brak smaku, zapachu czy koloru.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3647 alignleft\" src=\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/makeup-brushes-g8e6926afc_640.jpg\" alt=\"\" width=\"422\" height=\"281\" srcset=\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/makeup-brushes-g8e6926afc_640.jpg 640w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/makeup-brushes-g8e6926afc_640-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 422px) 100vw, 422px\" \/><\/p>\n<p class=\"p1\">Warto zaznaczy\u0107, \u017ce niekt\u00f3re sk\u0142adniki, nieb\u0119d\u0105ce z definicji konserwantami, maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci przed\u0142u\u017caj\u0105ce trwa\u0142o\u015b\u0107 produktu. Mo\u017cemy zaliczy\u0107 do nich m.in. witamin\u0119 E czy chocia\u017cby olejki eteryczne. Poza tym tak\u017ce opakowanie ma du\u017ce znaczenie w kwestii okresu przydatno\u015bci. Szybciej zepsuje si\u0119 produkt w s\u0142oiczku, do kt\u00f3rego drobnoustroje \u0142atwo przenikn\u0105 z powietrza oraz naszych palc\u00f3w czy szpatu\u0142ki, ni\u017c ten w tubce czy butelce z pompk\u0105, maj\u0105cy niewielki kontakt ze \u015brodowiskiem zewn\u0119trznym. Ale to ju\u017c tematy do rozwa\u017cania na inn\u0105 okazj\u0119.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Czy u\u017cycie konserwant\u00f3w w kosmetykach jest prawnie regulowane?<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Tak. W Unii Europejskiej konserwanty (podobnie jak inne substancje) dozwolone do u\u017cytku w kosmetykach, ich st\u0119\u017cenia i zakres stosowania s\u0105 regulowane prawem. G\u0142\u00f3wnym dokumentem, zawieraj\u0105cym szczeg\u00f3\u0142owe wytyczne, na kt\u00f3rych musz\u0105 opiera\u0107 si\u0119 producenci, jest Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223\/2009, a dok\u0142adniej za\u0142\u0105cznik V, wraz z p\u00f3\u017aniejszymi zmianami. Nasza lokalna ustawa o produktach kosmetycznych z 2018 r. odwo\u0142uje si\u0119 do niniejszego rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n<p class=\"p1\">Istotne znaczenie maj\u0105 tak\u017ce wytyczne Europejskiego Komitetu Naukowego ds. Bezpiecze\u0144stwa Konsument\u00f3w (ang. SCCS ? European Scientific Committee on Consumer Safety), wed\u0142ug kt\u00f3rych <b>ka\u017cdy kosmetyk wprowadzany na rynek europejski oceniany jest pod k\u0105tem bezpiecze\u0144stwa.<\/b> Dokumenty te s\u0105 na bie\u017c\u0105co aktualizowane w miar\u0119 rozwoju nowych technologii i udost\u0119pniania nowych wynik\u00f3w bada\u0144 naukowych. W praktyce oznacza to, \u017ce <b>producenci musz\u0105 \u015bci\u015ble przestrzega\u0107 restrykcyjnych ogranicze\u0144. Nie mog\u0105 stosowa\u0107 w swoich produktach konserwant\u00f3w w spos\u00f3b dowolny.<\/b> Dopuszczalne st\u0119\u017cenia substancji konserwuj\u0105cych s\u0105 ponadto zazwyczaj bardzo niskie (si\u0119gaj\u0105 od 0,01% do 2%), a w razie w\u0105tpliwo\u015bci jeszcze obni\u017cane w ramach kolejnych poprawek.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Czy konserwanty mog\u0105 nam zaszkodzi\u0107?<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Chocia\u017c konserwanty odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kosmetykach i ich u\u017cycie niesie ze sob\u0105 wiele wymiernych korzy\u015bci, to jednak maj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c istotne wady. Najwa\u017cniejsze kwestie by\u0142y ju\u017c wspomniane ? przede wszystkim substancje konserwuj\u0105ce nale\u017c\u0105 do grupy sk\u0142adnik\u00f3w o wysokim potencjale uczulaj\u0105cym. Mog\u0105 te\u017c powodowa\u0107 podra\u017cnienia u os\u00f3b z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 na dan\u0105 substancj\u0119. Niekiedy wyniki bada\u0144 naukowych sugeruj\u0105, \u017ce dany konserwant mo\u017ce przenika\u0107 do krwiobiegu i w spos\u00f3b szkodliwy wp\u0142ywa\u0107 na nasz organizm, np. dzia\u0142aj\u0105c endokrynnie lub rakotw\u00f3rczo. Takie doniesienia wymagaj\u0105 dok\u0142adnego sprawdzenia i reakcji w postaci odpowiednich aktualizacji przepis\u00f3w.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Jakie s\u0105 najpopularniejsze konserwanty, kt\u00f3re mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w kosmetykach?<\/b><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3646 alignleft\" src=\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-683x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"331\" height=\"497\" srcset=\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-1080x1620.jpg 1080w, https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/kadarius-seegars-Mxy5gokl8mE-unsplash-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"(max-width: 331px) 100vw, 331px\" \/><\/p>\n<p class=\"p1\">Do najbardziej znanych i najcz\u0119\u015bciej demonizowanych konserwant\u00f3w nale\u017c\u0105 <span class=\"s1\"><b>parabeny<\/b><\/span>: <i>methylparaben<\/i>, <i>ethylparaben<\/i>, <i>propylparaben<\/i>, <i>butylparaben<\/i>. Tymczasem s\u0105 to jedne z najlepiej przebadanych substancji konserwuj\u0105cych, powszechnie stosowane w aplikowanych zewn\u0119trznie lekach dermatologicznych. Generalnie uwa\u017cane s\u0105 za bezpieczne, chocia\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 badania wskazuj\u0105ce np. na nieznaczn\u0105 aktywno\u015b\u0107 estrogenow\u0105 butylparabenu, a poza tym mog\u0105 uczula\u0107 i podra\u017cnia\u0107, zw\u0142aszcza zmienion\u0105 chorobowo sk\u00f3r\u0119. Na pocz\u0105tku XXI wieku pojawi\u0142o si\u0119 wiele kontrowersji wok\u00f3\u0142 paraben\u00f3w, zwi\u0105zanych z badaniami, wed\u0142ug kt\u00f3rych w nowotworach piersi wykryto obecno\u015b\u0107 tych konserwant\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym zacz\u0119\u0142a kr\u0105\u017cy\u0107 opinia o rakotw\u00f3rczo\u015bci paraben\u00f3w i szkodliwo\u015bci antyperspirant\u00f3w oraz dezodorant\u00f3w. Badania te zosta\u0142y jednak szeroko skrytykowane z powodu znacz\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w metodologicznych. Dalsze badania w tym kierunku nie wykaza\u0142y zwi\u0105zku stosowania antyperspirant\u00f3w i dezodorant\u00f3w ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zachorowania na raka piersi, nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 niewielk\u0105 aktywno\u015b\u0107 estrogenow\u0105 paraben\u00f3w ? o wiele za nisk\u0105, by w jakikolwiek spos\u00f3b wp\u0142yn\u0105\u0107 na nasz organizm, a tym samym na rozw\u00f3j raka. Ten temat wci\u0105\u017c jest badany, jednak nie ma obecnie dowod\u00f3w na szkodliwo\u015b\u0107 paraben\u00f3w w tej kwestii. Czarny PR doprowadzi\u0142 natomiast do tego, \u017ce producenci zacz\u0119li zast\u0119powa\u0107 dobrze przebadane parabeny innymi substancjami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie nie jest tak dobrze udokumentowane, co wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z pewnym ryzykiem.<\/p>\n<p class=\"p1\">Drug\u0105 grup\u0105 powszechnie u\u017cywanych konserwant\u00f3w s\u0105 <span class=\"s1\"><b>uwalniacze formaldehydu<\/b><\/span>, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 powodowa\u0107 alergie i podra\u017cnienia. Ich maksymalne dopuszczalne st\u0119\u017cenia s\u0105 bardzo niskie, a zgodnie z wy\u017cej omawianymi zaleceniami organ\u00f3w doradczych Unii Europejskiej od niekt\u00f3rych z nich w og\u00f3le si\u0119 odchodzi, zw\u0142aszcza w produktach niesp\u0142ukiwanych. W sk\u0142adzie wed\u0142ug INCI znajdziemy je pod nazwami: <i>Imidazolidinyl Urea<\/i>, <i>DMDM Hydantoin<\/i>, <i>Diazolidynyl Urea<\/i>, <i>Quaternium 15<\/i>.<\/p>\n<p class=\"p1\">Innymi konserwantami, uznanymi za alergeny i substancje mog\u0105ce powodowa\u0107 podra\u017cnienia s\u0105<span class=\"s1\"> <b>metyloizotiazolinon <i>(Methylisothiazolinone)<\/i> oraz mieszanina <i>metyloizotiazolinonu i metylochloroizotiazolinonu (Methylchloroisothiazolinone<\/i>).<\/b><\/span> Mimo szerokiego spektrum dzia\u0142ania, obecnie stosuje si\u0119 je coraz rzadziej i g\u0142\u00f3wnie w produktach sp\u0142ukiwanych, np. do w\u0142os\u00f3w. Do konkretnej grupy produkt\u00f3w ograniczone jest te\u017c u\u017cycie <span class=\"s1\"><b>pochodnej fenolu, znanej pod nazw\u0105 <i>Triclosan<\/i>.<\/b><\/span> Wspomniany ju\u017c Europejski Komitetu Naukowy ds. Bezpiecze\u0144stwa Konsument\u00f3w<b>, jeden z organ\u00f3w doradczych Komisji Europejskiej, uzna\u0142, \u017ce w przypadku braku ograniczenia<\/b> \u0142\u0105czne nara\u017cenie na ten sk\u0142adnik mog\u0142oby by\u0107 zbyt wysokie i mog\u0142oby stanowi\u0107 potencjalne ryzyko dla zdrowia. Do tej pory nie potwierdzono jednak dzia\u0142ania rakotw\u00f3rczego, endokrynnego czy genotoksycznego triklosanu, niemniej wci\u0105\u017c prowadzone s\u0105 w tej kwestii badania. W\u0105tpliwo\u015bci budzi te\u017c<b> <\/b><span class=\"s1\"><b>s\u00f3l dwusodowa kwasu wersenowego, czyli <i>Disodium EDTA<\/i>, <\/b><\/span>kt\u00f3ry wi\u0105\u017c\u0105c si\u0119 z jonami metali wspiera stabilno\u015b\u0107 kosmetyku i wspomaga dzia\u0142anie konserwant\u00f3w. Stosuje si\u0119 go r\u00f3wnie\u017c w \u017cywno\u015bci i wed\u0142ug obecnego stanu wiedzy jest to substancja bezpieczna, nale\u017cy jednak przy opracowywaniu formu\u0142 kosmetycznych pami\u0119ta\u0107, \u017ce EDTA oraz jego sole mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 penetracj\u0119 innych sk\u0142adnik\u00f3w przez sk\u00f3r\u0119.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Czy istniej\u0105 konserwanty, kt\u00f3re nie budz\u0105 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci?<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Odpowied\u017a jest prosta ? nie. Nie ma konserwantu idealnego, ka\u017cdy ma swoje wady i zalety. Mamy ca\u0142\u0105 grup\u0119 konserwant\u00f3w, kt\u00f3rych stosowanie dopuszcza si\u0119 nawet w produktach naturalnych czy organicznych, nawet certyfikowanych. Niemniej i one potrafi\u0105 wzbudza\u0107 kontrowersje. Tak jest z <span class=\"s1\"><b>fenoksyetanolem<\/b><\/span> (<i>Phenoxyethanol <\/i>wg INCI), kt\u00f3rego maksymalne st\u0119\u017cenie w kosmetykach ustalono na 1% i uznano, \u017ce w takiej ilo\u015bci nie powinien powodowa\u0107 alergii ani podra\u017cnie\u0144 sk\u00f3ry. Niemniej mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z mieszanymi opiniami i cz\u0119sto odradza si\u0119 u\u017cywanie produkt\u00f3w z tym sk\u0142adnikiem kobietom w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cym piersi\u0105 oraz u dzieci ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedostania si\u0119 go do krwiobiegu i spowodowania uszkodze\u0144 uk\u0142adu nerwowego. Je\u015bli nie jemy, nie pijemy i nie stosujemy wysokich st\u0119\u017ce\u0144 fenoksyetanolu na uszkodzon\u0105 sk\u00f3r\u0119, to nic nam nie grozi. Fenoksyetanolowi cz\u0119sto w formu\u0142ach towarzyszy <i>Ethylhexylglycerin<\/i>, substancja wspomagaj\u0105ca dzia\u0142anie pozosta\u0142ych konserwant\u00f3w, kt\u00f3ra poprzez zmniejszenie napi\u0119cia powierzchniowego \u015bcian kom\u00f3rkowych mikroorganizm\u00f3w umo\u017cliwia konserwantom przenikanie do wn\u0119trza kom\u00f3rki. Ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cne w\u0142a\u015bciwo\u015bci poszczeg\u00f3lnych konserwant\u00f3w najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 minimalne ilo\u015bci kilku substancji w jednym produkcie, co zapewnia szerokie spektrum dzia\u0142ania. Jest to typowa praktyka, zw\u0142aszcza \u017ce niekt\u00f3re substancje dzia\u0142aj\u0105 synergicznie, wzmacniaj\u0105c wzajemnie swoje dzia\u0142anie.<\/p>\n<p class=\"p1\">Za najbezpieczniejsze konserwanty, powszechnie stosowane w kosmetykach naturalnych, tak\u017ce certyfikowanych, uwa\u017ca si\u0119 <span class=\"s1\"><b>alkohol benzylowy<\/b><\/span> (<i>Benzyl Alcohol<\/i>), <span class=\"s1\"><b>sorbinian potasu<\/b><\/span> (<i>Potassium Sorbate<\/i>), <span class=\"s1\"><b>benzoesan sodu<\/b><\/span> (<i>Sodium Benzoate<\/i>) oraz <span class=\"s1\"><b>kwas dehydrooctowy<\/b><\/span> (<i>Dehydroacetic Acid<\/i>). Tymczasem nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce i te substancje mog\u0105 powodowa\u0107 alergie i podra\u017cnienia, zw\u0142aszcza u posiadaczy sk\u00f3ry wra\u017cliwej. Poza tym nie wszystkie maj\u0105 szerokie spektrum dzia\u0142ania i musz\u0105 by\u0107 uzupe\u0142niane innymi sk\u0142adnikami konserwuj\u0105cymi. Now\u0105 alternatyw\u0105 dla tradycyjnych konserwant\u00f3w mog\u0105 by\u0107 syntetyczne peptydy przeciwdrobnoustrojowe (AMP). Badania nad nimi wci\u0105\u017c jednak trwaj\u0105 i obecnie nie s\u0105 jeszcze popularnym rozwi\u0105zaniem.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Podsumowuj\u0105c, nie tylko nie powinni\u015bmy obawia\u0107 si\u0119 konserwant\u00f3w w kosmetykach, ale warto sobie uzmys\u0142owi\u0107, \u017ce zapewniaj\u0105 nam one bezpiecze\u0144stwo, chroni\u0105c przed infekcjami sk\u00f3rnymi.<\/b><\/p>\n<p class=\"p3\">AUTOR: Ewelina Nowobilska<\/p>\n<p class=\"p5\"><em>Warto zajrze\u0107:<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>http:\/\/www.phie.pl\/pdf\/phe-2008\/phe-2008-1-030.pdf<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/www.kosmopedia.org\/bezpieczenstwo\/czarna-lista-skladnikow-kosmetycznych\/kosmetyki-i-konserwanty\/<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/laborant.pl\/srodki-konserwujace-w-kosmetykach-koniecznosc-czy-zbedny-balast<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/biotechnologia.pl\/kosmetologia\/artykuly\/konserwanty-w-kosmetyce,10860<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/biotechnologia.pl\/kosmetologia\/konserwanty-w-kosmetyce,14646<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/www.kosmopedia.org\/fakty-i-mity\/konserwanty-w-kosmetykach\/czy-parabeny-w-antyperspirantach-sa-rakotworcze\/<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/annemarie.pl\/czy-parabeny-sa-szkodliwe-analiza-medialnej-kontrowersji\/<\/em><\/p>\n<p class=\"p5\"><em>https:\/\/www.naturativ.pl\/blog\/a-konserwanty-w-kosmetykach&#8212;czy-sa-szkodliwe\/<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chyba \u017cadne sk\u0142adniki nie wzbudzaj\u0105 tyle emocji co konserwanty, zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o \u017cywno\u015b\u0107, jak i wyroby kosmetyczne. Wci\u0105\u017c spotykamy si\u0119 z kolejnymi doniesieniami dotycz\u0105cymi szkodliwo\u015bci konserwant\u00f3w, czy to w kontek\u015bcie alergii, czy dzia\u0142ania rakotw\u00f3rczego. Czy faktycznie zas\u0142u\u017cy\u0142y sobie na tak negatywn\u0105 opini\u0119? I tak, i nie. Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c temu tematowi nieco bli\u017cej. Jak\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3645,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":""},"categories":[418,62],"tags":[661,660,381],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3644"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3644"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3914,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3644\/revisions\/3914"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.labor.com.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}