Witaminy to zwi\u0105zki organiczne, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 w organizmie jest niezb\u0119dna do prawid\u0142owego przebiegu wielu proces\u00f3w metabolicznych.\u00a0Dla cz\u0142owieka s\u0105 to zwi\u0105zki egzogenne i musz\u0105 by\u0107 dostarczane z po\u017cywieniem. Normalna, odpowiednio zbilansowana dieta powinna by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci podstawowych witamin, jednak w przypadku os\u00f3b od\u017cywiaj\u0105cych si\u0119 nieracjonalnie, unikaj\u0105cych spo\u017cywania warzyw i owoc\u00f3w, spo\u017cywaj\u0105cych wysokoprzetworzone produkty, nadmierne ilo\u015bci w\u0119glowodan\u00f3w i t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych, a tak\u017ce pal\u0105cych papierosy i nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu, ich poda\u017c w po\u017cywieniu mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ca. Niedob\u00f3r witamin lub ich brak mo\u017ce mie\u0107 wielorakie, niekiedy bardzo powa\u017cne skutki zdrowotne. Tak na przyk\u0142ad niedob\u00f3r witaminy D3 mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 gospodarki wapniowej skutkuj\u0105cej krzywic\u0105, niedob\u00f3r witaminy B1 jest powodem choroby Beri Beri, brak witaminy B12 jest powodem anemii. Brak witaminy C powoduje szkorbut, kt\u00f3ry do XIX wieku by\u0142 przyczyn\u0105 \u015bmierci wielu marynarzy, a brak\u00a0 kwasu foliowego skutkuje zaburzeniami rozwoju p\u0142odu i poronieniami. Z tego powodu w bardzo wielu przypadkach nale\u017cy zastosowa\u0107 suplementacj\u0119 witamin, uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 ich niedobory w organizmie i zapobiegaj\u0105c\u0105 powik\u0142aniom spowodowanymi przez nie<\/em>.<\/p>\n <\/p>\n Witamina B3 (witamina PP,\u00a0niacyna,\u00a0nikotynamid) <\/strong><\/p>\n Jest\u00a0syntezowana\u00a0przez\u00a0bakterie jelitowe. Nadmiar spo\u017cywanych\u00a0cukr\u00f3w\u00a0powoduje jej zanik.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a witaminy B3<\/strong> to mleko,\u00a0sery,\u00a0jaja,\u00a0mi\u0119so,\u00a0w\u0105tr\u00f3bka,\u00a0ryby,\u00a0dro\u017cd\u017ce,\u00a0pe\u0142ne ziarna zb\u00f3\u017c,\u00a0orzechy, jarzyny, warzywa li\u015bciaste,\u00a0piwo.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Uczestniczy\u00a0w procesie\u00a0oddychania kom\u00f3rkowego. Utrzymuje we w\u0142a\u015bciwym stanie\u00a0nab\u0142onek sk\u00f3ry i\u00a0przewodu pokarmowego oraz\u00a0uk\u0142ad nerwowy. Obni\u017ca poziom\u00a0cholesterolu\u00a0we\u00a0krwi, rozszerza\u00a0naczynia krwiono\u015bne, bierze udzia\u0142 w metabolizmie w\u0119glowodan\u00f3w,\u00a0t\u0142uszcz\u00f3w\u00a0i\u00a0bia\u0142ek.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B3<\/strong> powoduje zaczerwienienie, p\u0119kanie, \u0142uszczenie si\u0119 oraz\u00a0stany zapalne\u00a0sk\u00f3ry (pelagra),\u00a0biegunk\u0119, og\u00f3lne\u00a0zm\u0119czenie, depresj\u0119,\u00a0ot\u0119pienie, a w skrajnych przypadkach\u00a0parali\u017c\u00a0ko\u0144czyn.<\/p>\n Suplementacja witaminy B3<\/strong> wp\u0142ywa korzystnie na \u00a0prac\u0119 m\u00f3zgu i uk\u0142adu nerwowego, poprawia stan sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych, pomaga przekszta\u0142ca\u0107 spo\u017cywany pokarm na energi\u0119.<\/p>\n <\/p>\n Witamina B5 (kwas pantotenowy)<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142em witaminy B5<\/strong> s\u0105 mleko,\u00a0\u017c\u00f3\u0142tko jaj,\u00a0mi\u0119so,\u00a0w\u0105tr\u00f3bka,\u00a0dro\u017cd\u017ce,\u00a0orzeszki ziemne,\u00a0pe\u0142ne ziarna zb\u00f3\u017c,\u00a0broku\u0142y,\u00a0pomidory,\u00a0ro\u015bliny str\u0105czkowe,\u00a0a tak\u017ce mleczko pszczele.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Bierze udzia\u0142 w\u00a0metabolizmie\u00a0w\u0119glowodan\u00f3w,\u00a0t\u0142uszcz\u00f3w\u00a0i\u00a0bia\u0142ek oraz w\u00a0transporcie energii. Utrzymuje w prawid\u0142owym stanie\u00a0tkank\u0119 nerwow\u0105\u00a0i\u00a0sk\u00f3r\u0119. \u0141agodzi\u00a0stany zapalne. Bierze udzia\u0142 w\u00a0syntezie\u00a0kortykosteroid\u00f3w. Poprawia wzrost i pigmentacj\u0119\u00a0w\u0142os\u00f3w. Zapobiega przedwczesnemu\u00a0starzeniu si\u0119.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B5<\/strong><\/p>\n Jej niedob\u00f3r wyst\u0119puje bardzo rzadko, g\u0142\u00f3wnie u os\u00f3b od\u017cywiaj\u0105cych si\u0119 zazwyczaj potrawami\u00a0gotowanymi,\u00a0wysoko przetworzon\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105 oraz nadu\u017cywaj\u0105cych\u00a0cukry. Jej niedob\u00f3r powoduje zahamowanie\u00a0wzrostu, uszkodzenie\u00a0nadnerczy, zaburzenia\u00a0czucia, przedwczesne\u00a0siwienie, pieczenie\u00a0st\u00f3p, sztywno\u015b\u0107\u00a0staw\u00f3w, trudno\u015bci z\u00a0nauk\u0105,og\u00f3lne\u00a0zm\u0119czenie oraz\u00a0zaburzenia snu.<\/p>\n Suplementacja witaminy B5<\/strong> pozytywnie wp\u0142ywa na procesy utleniania i syntezy kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, cholesterolu, hormon\u00f3w sterydowych, neuroprzeka\u017anik\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c witaminy A oraz\u00a0witaminy D. Podnosi poziom odporno\u015bci organizmu. Wp\u0142ywa na regeneracj\u0119 kom\u00f3rek sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych. Zapobiega siwieniu w\u0142os\u00f3w. Odgrywa du\u017ce znaczenie dla procesu starzenia si\u0119 cia\u0142a. Pozwala osobom \u017cyj\u0105cym w d\u0142ugotrwa\u0142ym stresie ograniczy\u0107 skutki jego dzia\u0142ania na organizm.<\/p>\n <\/p>\n Witamina B6 (pirydoksyna, adermina)<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a witaminy B6<\/strong> to mleko,\u00a0jaja,\u00a0mi\u0119so,\u00a0ryby,\u00a0w\u0105tr\u00f3bka,\u00a0dro\u017cd\u017ce,\u00a0orzechy,\u00a0pe\u0142ne ziarna zb\u00f3\u017c,\u00a0ro\u015bliny str\u0105czkowe,\u00a0warzywa li\u015bciaste,\u00a0banany.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Bierze udzia\u0142 w\u00a0procesie krwiotworzenia. Jest niezb\u0119dna do syntezy\u00a0porfiryn,\u00a0przeciwcia\u0142\u00a0i\u00a0erytrocyt\u00f3w. U\u0142atwia zaopatrywanie\u00a0kom\u00f3rek nerwowych w\u00a0glukoz\u0119. Jej aktywna\u00a0pochodna\u00a0bierze udzia\u0142 w metabolizmie\u00a0aminokwas\u00f3w.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B6<\/strong>, powodowany najcz\u0119\u015bciej przez \u015brodki antykoncepcyjne lub restrykcyjne diety odchudzaj\u0105ce, powoduje stany zapalne sk\u00f3ry, zaburzenia uk\u0142adu nerwowego (objawy padaczkowe u dzieci, drgawki, objawy anemii u doros\u0142ych), zaburzenia czynno\u015bci uk\u0142adu pokarmowego, pogorszenie wygl\u0105du sk\u00f3ry, a tak\u017ce stany zm\u0119czenia, depresji i l\u0119ku, rozdra\u017cnienie.<\/p>\n Suplementacja witaminy B6<\/strong> poprawia\u00a0 funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego, utrzymuje prawid\u0142owy stan sk\u00f3ry, zmniejsza stany zapalne w organizmie, poprawia funkcjonowanie uk\u0142adu trawiennego, wspomaga odchudzanie, jest pomocna w leczeniu anemii, zapobiega depresji, pomaga utrzyma\u0107 prawid\u0142owy poziom cukru we krwi.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Witamina B7 (witamina H, biotyna<\/strong>)<\/p>\n Jest syntetyzowana przez bakterie jelitowe.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a witaminy B7<\/strong> to \u017c\u00f3\u0142tko jaj, w\u0105tr\u00f3bka, dro\u017cd\u017ce, otr\u0119by, soja, groch, pomidory,\u00a0 czekolada.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Uczestniczy w\u00a0glukoneogenezie\u00a0oraz\u00a0syntezie\u00a0kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, glikogenu,\u00a0hormon\u00f3w\u00a0i\u00a0cholesterolu. Poprawia stan\u00a0w\u0142os\u00f3w,\u00a0ko\u015bci\u00a0i\u00a0sk\u00f3ry,\u00a0zapobiegaj\u0105c \u0142ojotokowi.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B7 <\/strong>powoduje zmiany sk\u00f3rne,\u00a0takie jak rumie\u0144, \u0142uszczenie si\u0119\u00a0sk\u00f3ry,\u00a0\u0142ysienie, wzmo\u017con\u0105 czynno\u015b\u0107\u00a0gruczo\u0142\u00f3w \u0142ojowych,\u00a0rozdwajanie paznokci. Mo\u017ce te\u017c wyst\u0105pi\u0107 podwy\u017cszony poziom\u00a0cholesterolu\u00a0we\u00a0krwi oraz b\u00f3le\u00a0mi\u0119\u015bniowe.<\/p>\n Suplementacja witamin\u0105<\/strong> B7<\/strong>\u00a0 wzmacnia kruche i \u0142amliwe paznokcie, a tak\u017ce jest skuteczna w przypadkach trachyonychii lub deformacji p\u0142ytek paznokciowych, spowodowanych ich nawykowym uszkadzaniem. Nie ma wiarygodnych danych \u015bwiadcz\u0105cych o jej wp\u0142ywie na paznokcie zdrowe, niezmienione chorobowo. Z kolei biotyna by\u0142a skuteczna u pacjent\u00f3w z zaburzeniami dotycz\u0105cymi w\u0142os\u00f3w, jednak tylko u tych, u kt\u00f3rych stwierdzono jej wrodzone lub nabyte niedobory. [2]<\/p>\n <\/p>\n Witamina B9 (kwas foliowy, folacyna)<\/strong><\/p>\n Jest\u00a0syntezowana\u00a0przez\u00a0bakterie jelitowe. Wyst\u0119puje prawie wy\u0142\u0105cznie w po\u0142\u0105czeniu z witamin\u0105 B12.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a witaminy B9<\/strong> to zielone\u00a0warzywa li\u015bciaste (np.\u00a0brukselka,\u00a0szpinak), marchew,\u00a0dynia,\u00a0morele,\u00a0sok pomara\u0144czowy, a tak\u017ce mleko,\u00a0\u017c\u00f3\u0142tko jaj,\u00a0w\u0105troba,\u00a0dro\u017cd\u017ce.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Uczestniczy w przenoszeniu i\u00a0metabolizmie\u00a0reszty jednow\u0119glowej\u00a0oraz w\u00a0syntezie\u00a0choliny,\u00a0puryn i niekt\u00f3rych\u00a0aminokwas\u00f3w. Jest niezb\u0119dna\u00a0w procesie krwiotworzenia\u00a0w\u00a0szpiku kostnym oraz do produkcji\u00a0endorfin. Odpowiada za prawid\u0142owy rozw\u00f3j\u00a0uk\u0142adu nerwowego\u00a0rozwijaj\u0105cego si\u0119\u00a0p\u0142odu. Warunkuje efektywn\u0105 prac\u0119\u00a0uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B9<\/strong> jest powodem anemii\u00a0wraz z zapalenia j\u0119zyka, uszkodzenia\u00a0przewodu pokarmowego, zaburzeniami\u00a0 procesu\u00a0trawienia\u00a0(utrudnione\u00a0wch\u0142anianie pokarmu,\u00a0biegunka), nieprawid\u0142owego rozwoju \u0142o\u017cyska i\u00a0wad wrodzonych p\u0142odu,\u00a0poronie\u0144, zwi\u0119kszonego ryzyk\u00a0ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n Suplementacja witaminy B9<\/strong><\/p>\n Odpowiednie spo\u017cycie kwasu foliowego gwarantuje zapobieganie rozwojowi wad cewy nerwowej. S\u0105 to wrodzone, powsta\u0142e w\u00a0czasie zarodkowym, bardzo ci\u0119\u017ckie zaburzenia dotycz\u0105ce uk\u0142adu nerwowego dziecka. Wady te objawiaj\u0105 si\u0119 bezm\u00f3zgowiem, ma\u0142om\u00f3zgowiem, rozszczepem kr\u0119gos\u0142upa lub przepuklinami uk\u0142adu nerwowego. Prowadz\u0105 wi\u0119c do\u00a0kalectwa, m.in. parali\u017cu n\u00f3g, zaburze\u0144 czynno\u015bci p\u0119cherza moczowego i\u00a0odbytu, padaczki, upo\u015bledzenia umys\u0142owego, wodog\u0142owia, a\u00a0w skrajnych przypadkach mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 \u015bmierci [3].<\/p>\n <\/p>\n Witamina B12 (cyjanokobalamina)<\/strong><\/p>\n Jest\u00a0syntezowana\u00a0przez\u00a0bakterie jelitowe oraz\u00a0wydzielana\u00a0przez\u00a0b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 \u017co\u0142\u0105dka. Prawie nie wyst\u0119puje w\u00a0ro\u015blinach.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142em witaminy B12<\/strong> s\u0105 mleko,\u00a0\u017c\u00f3\u0142tko jaj,\u00a0mi\u0119so,\u00a0w\u0105tr\u00f3bka i inne podroby,\u00a0ryby,\u00a0ostrygi.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Witamina B12 jest niezb\u0119dna w procesie\u00a0krwiotworzenia. Bierze udzia\u0142 w\u00a0utlenianiu\u00a0kwas\u00f3w organicznych\u00a0w\u00a0kom\u00f3rce. Jest niezb\u0119dna w syntezie\u00a0kwas\u00f3w nukleinowych,\u00a0w\u0119glowodan\u00f3w oraz niekt\u00f3rych\u00a0bia\u0142ek i lipid\u00f3w.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy B12<\/strong> prowadzi do anemii z\u0142o\u015bliwej oraz trwa\u0142ego uszkodzenia uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n Suplementacja witaminy B12<\/strong> Witamin\u0119 B12 w postaci suplement\u00f3w powinni stosowa\u0107 wegetarianie i weganie ze wzgl\u0119du na bardzo ograniczon\u0105 jej obecno\u015b\u0107 w pokarmach ro\u015blinnych.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Witamina C (kwas askorbinowy)<\/strong><\/p>\n Jest bardzo nietrwa\u0142a, \u0142atwo ulega rozpadowi pod wp\u0142ywem tlenu i wysokiej temperatury. Na jej niedob\u00f3r szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto cierpi\u0105 palacze.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a witaminy C<\/strong><\/p>\n Witamina C jest prawie wszechobecna w naszej codziennej diecie. Jej g\u0142\u00f3wnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami s\u0105 pokarmy ro\u015blinne, a szczeg\u00f3lnie warzywa li\u015bciaste, natka pietruszki, kapusta, pomidory, cytrusy, kiwi, czarna porzeczka, truskawki, ziemniaki.<\/p>\n Rola w organizmie<\/strong><\/p>\n Jest\u00a0przeciwutleniaczem, u\u0142atwia\u00a0wch\u0142anianie\u00a0\u017celaza, wp\u0142ywa na\u00a0syntez\u0119\u00a0kortykosteroid\u00f3w\u00a0oraz niekt\u00f3rych\u00a0neuroprzeka\u017anik\u00f3w. Utrzymuje prawid\u0142owy stan\u00a0tkanki \u0142\u0105cznej, wzmacnia\u00a0dzi\u0105s\u0142a\u00a0i\u00a0z\u0119by, pomaga zwalcza\u0107\u00a0pr\u00f3chnic\u0119 z\u0119b\u00f3w. Jest niezb\u0119dnym czynnikiem w\u00a0syntezie\u00a0kolagenu. Wzmacnia\u00a0odporno\u015b\u0107\u00a0organizmu na\u00a0infekcje. U\u0142atwia\u00a0gojenie si\u0119 ran.<\/p>\n Niedob\u00f3r witaminy C<\/strong><\/p>\n Podstawow\u0105 chorob\u0105, kt\u00f3rej powodem jest brak witaminy C w organizmie jest szkorbut, objawiaj\u0105cy si\u0119 krwawieniem i owrzodzeniem dzi\u0105se\u0142, a w efekcie wypadaniem z\u0119b\u00f3w. Szkorbut by\u0142 obiektem pierwszego w historii medycyny badania klinicznego. Inne dolegliwo\u015bci zwi\u0105zane z niedoborem kwasu askorbinowego to krucho\u015b\u0107 i p\u0119kanie\u00a0naczy\u0144 krwiono\u015bnych, os\u0142abienie\u00a0odporno\u015bci\u00a0organizmu, obrzmia\u0142e i bolesne\u00a0stawy, nieprawid\u0142owe zrastanie si\u0119\u00a0ko\u015bci, utrudnione\u00a0gojenie si\u0119 ran.<\/p>\n Suplementacja witaminy C<\/strong><\/p>\n Wskazania do suplementacji to przypadki wykrycia niedoboru wt\u00f3rnego zwi\u0105zanego ze zmniejszonym spo\u017cyciem lub zmniejszonym wch\u0142anianiem. Z drugiej strony wskazania zwi\u0105zane ze zwi\u0119kszon\u0105 potrzeb\u0105 s\u0105 kontrowersyjne. Kilku autor\u00f3w bada\u0142o rol\u0119 witaminy C jako \u015brodka wspomagaj\u0105cego w leczeniu chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 dotyka\u0107 dzieci i m\u0142odzie\u017c. Schorzenia te dotykaj\u0105 wszystkie narz\u0105dy i uk\u0142ady – suplementacja witaminy C mo\u017ce odgrywa\u0107 rol\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci w zaburzeniach oddechowych, neurologicznych, psychiatrycznych, onkohematologicznych, nefrologicznych, okulistycznych i \u017cywieniowych. W wieku pediatrycznym znacz\u0105ce korzy\u015bci z suplementacji witaminy C obserwowano w patologii depresji, niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza i przewlek\u0142ej niewydolno\u015bci nerek zwi\u0105zanej z hemodializ\u0105. W przypadku suplementacji witamin\u0105 C nie znaleziono dowod\u00f3w wp\u0142ywu na \u015bmiertelno\u015b\u0107, zdolno\u015bci poznawcze, jako\u015b\u0107 \u017cycia, choroby oczu, infekcje, choroby sercowo-naczyniowe i guzy. Mo\u017ce to by\u0107 zwi\u0105zane z faktem, \u017ce w krajach rozwini\u0119tych witamina C jest prawie wszechobecna w codziennej diecie ka\u017cdego cz\u0142owieka. [4]<\/p>\n AUTOR: Dr n. farm. Andrzej Tarasiuk<\/em><\/p>\n \u0179R\u00d3D\u0141A<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/jason-leung-O67LZfeyYBk-unsplash-1024x683.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.labor.com.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/haley-hamilton-HxNunc_vnlg-unsplash-1024x683.jpg\")
<\/p>\n